Kinh nghiệm thuê làm website: 9 điều cần chốt trước khi ký hợp đồng

Kinh nghiệm thuê làm website quan trọng nhất là chốt mọi thứ bằng văn bản trước khi trả tiền: phạm vi công việc, giá trọn gói, tiến độ, quyền sở hữu, bàn giao và bảo hành. Phần lớn tranh cãi đến từ những điều hai bên tưởng đã hiểu giống nhau nhưng chưa ghi ra.

Tôi là kỹ sư trực tiếp làm website cho khách của DBeeTech, nên đã thấy cả hai phía của câu chuyện. Bài này là danh sách tôi sẽ tự kiểm tra nếu mình là người đi thuê.

Kinh nghiệm thuê làm website: 9 điều cần chốt trước khi ký

Bạn không cần hiểu kỹ thuật để kiểm tra các điều dưới đây. Chỉ cần hỏi và yêu cầu ghi vào hợp đồng hoặc bản báo giá.

1. Phạm vi công việc và danh sách tính năng

Yêu cầu liệt kê bằng văn bản: bao nhiêu trang, có những tính năng nào (giỏ hàng, form liên hệ, đa ngôn ngữ, trang quản trị...). Cụm "website đầy đủ" mà không kèm danh sách là nguồn gốc của rất nhiều tranh cãi.

2. Giá trọn gói và những gì không gồm

Hỏi rõ giá đã gồm gì và không gồm gì: giao diện, tên miền, hosting, chứng chỉ bảo mật, viết nội dung, chụp ảnh. Giá thấp mà cuối cùng phải mua thêm nhiều thứ thì chưa chắc là giá thấp. Bạn có thể đối chiếu thêm với bài chi phí thiết kế website để biết các khoản thường bị tách ra.

3. Tiến độ và mốc thanh toán

Mỗi giai đoạn cần có ngày dự kiến và mốc thanh toán đi kèm. Nên chia nhỏ, và gắn khoản cuối với lúc bạn đã xem và nhận website chạy thật, không phải lúc đơn vị làm web báo xong.

4. Quyền sở hữu tên miền, mã nguồn và nội dung

Tên miền nên đứng tên bạn hoặc công ty bạn. Hỏi rõ mã nguồn và nội dung thuộc về ai sau khi thanh toán xong. Nếu website là thứ giúp bạn kiếm tiền, bạn nên là chủ của nó, đừng chỉ là người thuê.

5. Bàn giao tài khoản quản trị và mã nguồn

Ghi vào hợp đồng bạn sẽ nhận tài khoản quản trị, thông tin hosting và mã nguồn (hoặc quyền truy cập). Nhờ đó nếu sau này đổi người làm, bạn không bị phụ thuộc vào một bên duy nhất. Phần kiến thức nền về tên miền và hosting có trong bài tên miền và hosting cho người mới.

6. Bảo hành và bảo trì

Hỏi thời hạn bao lâu, bảo hành những gì (lỗi do bên làm) và bảo trì những gì (cập nhật, sao lưu, xử lý sự cố). Đừng quên hỏi lỗi nào bị tính là phát sinh có thu phí. Đây là điều khoản dễ bị bỏ qua nhất mà cũng dễ gây mất lòng nhất.

7. Số lần chỉnh sửa

Nhiều nơi chỉ cho một số lần sửa nhất định. Hãy hỏi trước: sửa giao diện và sửa nội dung có tính chung không, và sau số lần đó tính phí thế nào. Biết trước sẽ giúp bạn gom ý kiến thành một đợt thay vì góp ý rải rác.

8. Ai viết nội dung và cung cấp hình ảnh

Website đẹp đến mấy mà thiếu nội dung và hình ảnh thật thì vẫn lép vế. Thỏa thuận rõ ai viết chữ, ai chụp hoặc chọn ảnh, ai chịu chi phí. Nếu bạn tự cung cấp, hãy hỏi định dạng và hạn chót nộp.

9. Cam kết về SEO kỹ thuật và tốc độ

SEO kỹ thuật là phần nền, như cấu trúc trang, thẻ tiêu đề, sơ đồ trang, tốc độ tải trên điện thoại. Đây là việc đơn vị làm web có thể cam kết. Nếu bạn muốn biết cụ thể gồm những gì, hãy đọc bài website chuẩn SEO là gì.

Lưu ý: không ai cam kết được thứ hạng cụ thể trên Google. Chỉ cam kết được phần kỹ thuật và công việc làm đúng chuẩn.

Kinh nghiệm thuê làm website: những dấu hiệu cảnh báo

Một vài dấu hiệu nên khiến bạn chậm lại và hỏi kỹ hơn:

• Giá thấp bất thường so với mặt bằng, nhưng không giải thích được vì sao rẻ. Bài thiết kế website giá rẻ phân tích cách phân biệt giá rẻ hợp lý và giá rẻ có điều kiện ẩn.
• Không cho xem sản phẩm đã làm, hoặc chỉ cho xem ảnh chụp màn hình.
• Đòi trả trước phần lớn hoặc toàn bộ chi phí khi chưa thấy gì.
• Hứa "lên top 1 Google" hoặc cam kết doanh thu.
• Không có hợp đồng hay bản báo giá bằng văn bản, mọi thứ chỉ nói miệng hoặc nhắn tin.
• Né tránh khi bạn hỏi ai trực tiếp làm website.

Một dấu hiệu thôi chưa chắc là xấu, nhưng nhiều dấu hiệu cùng lúc thì bạn nên cân nhắc lại.

Cách kiểm tra năng lực trước khi chọn

Có hai việc đơn giản mà hiệu quả. Thứ nhất, xem dự án thật đang chạy. Mở trực tiếp trên điện thoại của bạn, bấm thử các trang, thử đặt hàng hoặc gửi form, xem tốc độ tải. Bạn có thể xem thử một số dự án DBeeTech đã triển khai để biết dạng sản phẩm thực tế trông thế nào.

Thứ hai, hỏi thẳng: ai là người trực tiếp làm website của tôi? Nếu qua nhiều lớp trung gian, thông tin dễ thất lạc và sửa lỗi chậm. Làm việc trực tiếp với người viết code giúp bạn nói một lần, người làm hiểu ngay.

Chuẩn bị tài liệu để tiết kiệm thời gian và chi phí

Khách chuẩn bị tốt thường có website nhanh hơn và ít phải sửa hơn. Ví dụ một tiệm hoa muốn làm web: nếu đã có sẵn ảnh bó hoa, bảng giá và mô tả từng loại, người làm web chỉ cần đưa vào khuôn.

Bạn nên chuẩn bị:

• Logo, màu sắc yêu thích, một vài website bạn thấy đẹp để làm tham chiếu.
• Danh sách sản phẩm hoặc dịch vụ kèm giá, mô tả ngắn và hình ảnh.
• Thông tin liên hệ: địa chỉ, số điện thoại, Zalo, giờ làm việc.
• Câu chuyện ngắn về cửa hàng hoặc công ty, và điều khiến khách chọn bạn.
• Tên miền bạn định dùng, nếu đã nghĩ ra.

Mô hình xem demo trước, hài lòng mới thanh toán

Nhìn từ phía người thuê, mô hình này giảm rủi ro đáng kể. Bạn được xem bản chạy thật trước, thấy giao diện, thử trên điện thoại, góp ý, rồi mới trả tiền. Bạn không phải tin vào lời hứa, mà tin vào thứ mình nhìn thấy.

Cũng cần công bằng: để mô hình này vận hành, yêu cầu cần rõ từ đầu và bạn phản hồi kịp thời. Khi hai bên đã đồng ý phạm vi bằng văn bản, "hài lòng" sẽ có tiêu chí cụ thể, không còn là cảm giác mơ hồ.

Bảng kiểm tra nhanh trước khi ký

Kết luận

Thuê làm website không khó nếu bạn chốt rõ những điều trên trước khi bắt đầu. Hãy chọn người sẵn sàng trả lời thẳng các câu hỏi khó, dù có khi câu trả lời không dễ nghe. Nếu bạn muốn trao đổi về dự án của mình, cứ liên hệ tôi qua trang chủ hoặc xem trước các gói của DBeeTech, rồi quyết định theo tốc độ của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải ký hợp đồng khi thuê làm website không?

Bạn nên có văn bản, dù là hợp đồng đầy đủ hay bản báo giá ghi rõ phạm vi, giá, tiến độ và bảo hành. Văn bản không chỉ bảo vệ bạn mà bảo vệ cả bên làm, vì hai bên cùng nhìn vào một danh sách thay vì dựa vào trí nhớ.

Nên trả trước bao nhiêu khi thuê làm web?

Không có con số cố định. Nguyên tắc chung là chia nhỏ theo mốc và không trả hết trước khi thấy sản phẩm chạy thật. Hãy cẩn trọng với nơi đòi trả phần lớn chi phí ngay lúc đầu mà chưa cho xem gì.

Làm sao biết đơn vị làm web có uy tín?

Hãy xem dự án thật đang chạy, thử trên điện thoại, và hỏi ai trực tiếp làm website của bạn. Nơi uy tín thường trả lời rõ về bảo hành, quyền sở hữu và chi phí phát sinh, đồng thời không hứa chắc về thứ hạng Google.

Website làm xong có thuộc về tôi không?

Điều này phải được ghi rõ trong hợp đồng. Bạn nên yêu cầu tên miền đứng tên bạn, được bàn giao tài khoản quản trị và mã nguồn (hoặc quyền truy cập). Nếu bên làm không muốn ghi những điều này, bạn nên hỏi lý do trước khi tiếp tục.